کوردستان دوای ئەمریکا: ئاشبەتاڵ یان خۆڕاگرتن؟
نووسینی: هێمن عەلی
کشانەوەی ئەمریکا لە عێراق، لای سەرکردەکانی کوردستان کەشی شینی گرتووە و لای بەشێک لە لایەنگرانی حەشدی شەعبی بووەتە جەژن. لە نێوان ئەو شین و جەژنەدا، پرسیارێکی کۆن سەر هەڵدەداتەوە: ئایا مێژوو دووبارە دەبێتەوە، یان ئەم جارە وانەمان لە ڕابردوو وەرگرتووە؟
ئاشبەتاڵی ١٩٧٥ و پاشەکشەی کەرکووکی ٢٠١٧ دوو ئەزموونی جیاوازن، بەڵام هەردووکیان کێشەی لێپرسینەوە دەخەنە ڕوو: بۆچی دەبێت هەر جارێک خەڵک باجی هەڵە و بڕیارە نادروستەکانی سەرکردایەتی بدات، کەچی سەرکردەکان بەرپرسیارێتیی ئەو بڕیارانە هەڵنەگرن؟
دوو ئەگەر لەبەردەمماندایە. یەکەم: بەردەوامبوونی ناکۆکیی پارتی و یەکێتی و مانەوەی دامەزراوەکان لە چنگی حیزبەکاندا. ئەم ڕێگایە دەتوانێت هەرێم بێ شەڕیش، لە ڕێگەی بودجە، نەوت و بڕیارە یاساییەکانەوە، بەرەو لاوازی ببات و وردە وردە توانای بڕیاردانی سەربەخۆی لێ بسەنێتەوە. فیداکاریی پێشمەرگە بە تەنیا بەس نییە؛ پاراستنی کوردستان پێویستی بە فەرماندەییەکی یەکگرتوو، توانای سەربازی و هەڵوێستێکی سیاسیی هاوبەش هەیە.
ئەگەری دووەم خۆڕاگرتنە. ئەم ڕێگایە پێویستی بە پێشمەرگەیەکی پیشەیی، بەڕێوەبردنێکی ڕوونی دارایی، یەک دەنگ لە بەغدا و حکومەتێک هەیە کە جێی متمانەی خەڵک بێت. یەکخستنی هێزەکانی ٧٠ و ٨٠یش بە ڕاگەیاندن تەواو نابێت؛ دەبێت لە یەک فەرماندەیی، یەک سیستەمی مووچە و چاودێرییەکی کاریگەردا بەرجەستە بێت.
بەڕای من، شێوازی ئێستای حوکمڕانیی پارتی و یەکێتی وەڵامدەرەوەی داواکارییەکانی ئەم قۆناغە نییە. ئەگەر ناتوانن دامەزراوەکان لە هەژموونی حیزب ڕزگار بکەن، دەبێت ڕێگە بۆ گواستنەوەی ئاشتییانەی دەسەڵات لە ڕێگەی دەنگی خەڵکەوە خۆش بکەن و دەرگا بۆ هێزە سیاسییەکانی دیکە و کۆمەڵگەی مەدەنی بکەنەوە. کوردستان موڵکی هیچ حیزب و بنەماڵەیەک نییە؛ هی خەڵکەکەیەتی.
گۆڕینی شێوازی دەسەڵات شکست نییە؛ نیشانەی بەرپرسیارێتییە. خەڵک مافی ئەوەی هەیە بزانێت سەرکردایەتی چ پلانێکی هەیە و داوای وەڵام لەسەر ئەنجامەکانی بکات.
ئاشبەتاڵ چارەنووس نییە. خۆڕاگرتن لە هەولێر و سلێمانی دەست پێ دەکات: لە یەکڕیزی، متمانەی خەڵک و پێشخستنی بەرژەوەندیی گشتی بەسەر بەرژەوەندیی حیزبدا. ئەم جارە، سەرکردایەتی دەبێت بە گۆڕینی هەڵسوکەوت بیسەلمێنێت کە وانەی لە ڕابردوو وەرگرتووە.